Rozdział VIII - Czas pracy

ROZDZIAŁ VIII

Czas pracy

§37

1. Czasem pracy jest czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy.

2. Sposób potwierdzania zgłaszania się do pracy oraz jej zakończenia ustala pracodawca według zasad określonych w odrębnych przepisach.

3. Do czasu pracy pracownika zalicza się również okresy:

1. badań lekarskich zleconych przez pracodawcę,

2. szkoleń i egzaminów wymaganych do kontynuowania pracy na zajmowanym stanowisku,

3. oczekiwania drużyn pociągowych po zakończeniu wszystkich czynności związanych ze zdaniem pociągu lub pojazdu trakcyjnego w stacji zwrotnej lub
   zwrotnym zakładzie taboru, łącznie z okresem jazdy w charakterze pasażera do stałego miejsca pracy określonego w umowie o pracę,

4. udziału pracownika w postępowaniu wyjaśniającym, prowadzonym przez pracodawcę,

4. z tym, że w przypadkach, o których mowa w pkt. 1 - 2 i w pkt. 4, z uwzględnieniem odpowiednio postanowień § 26- 27 i § 34.

§38

1. Czas pracy pracowników wynosi 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w pięciodniowym tygodniu pracy w miesięcznym okresie rozliczeniowym,
   z zastrzeżeniem postanowień ust. 2-3 oraz § 41 i § 46.

2. Czas pracy pracowników drużyn trakcyjnych, w przyjętym okresie rozliczeniowym, nie może przekraczać przeciętnie 40 godzin w pięciodniowym tygodniu pracy i 170 godzin miesięcznie oraz do 12 godzin podczas zmiany.

3. Czas pracy kierowców określa ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. nr 123, poz. 1354 ze zm.).

§39

W stosunku do pracowników stosuje się następujące systemy czasu pracy:

1. system jednozmianowy,

2. system wielozmianowy,

3. system równoważnych norm czasu pracy.

§40

System równoważnych norm czasu pracy może być stosowany na stanowiskach i posterunkach związanych z prowadzeniem ruchu pociągów, wykonywaniem pracy handlowo-przewozowej, naprawami i utrzymaniem taboru kolejowego, obiektów i budowli kolejowych, nawierzchni kolejowej, w straży ochrony kolei oraz w innych przypadkach uzasadnionych rodzajem pracy lub jej organizacją.

§41

1. W systemie równoważnych norm czasu pracy, wymiar czasu pracy może być przedłużony do 12 godzin na dobę z tym, że w przyjętym okresie rozliczeniowym czas pracy nie może przekraczać przeciętnie 40 godzin na tydzień.

2. Przedłużony w poszczególnych dniach wymiar czasu pracy, w granicach określonych w ust. 1, jest wyrównywany dniami wolnymi od pracy.

§42

1. Pracownikowi zatrudnionemu w systemie równoważnych norm czasu pracy w dniu, który - zgodnie z rozkładem czasu pracy - jest dla niego dniem roboczym, pracodawca zapewnia pracę w wymiarze nie mniejszym niż 8 godzin, z zastrzeżeniem ust. 2-3.

2. W przyjętym okresie rozliczeniowym jeden dobowy wymiar czasu pracy może zostać skrócony, o ile dla wykonania ustalonego wymiaru czasu pracy na ten okres pozostało pracownikowi mniej niż 8 godzin.

3. W dniu, w którym pracownik jest skierowany na obowiązkowe szkolenia lub egzaminy, dobowy wymiar czasu pracy może być mniejszy niż 8 godzin.

§43

1. Pracownicy wykonują pracę według ustalonych rozkładów czasu pracy.

2. Rozkład czasu pracy powinien określać w szczególności:

1. godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy,

2. liczbę zmian,

3. czas pracy dla każdej zmiany w poszczególnych dobach,

4. dni wolne od pracy, o których mowa w § 41 w ust. 2,

5. dni wolne od pracy wynikające z pięciodniowego tygodnia pracy,

6. wymiar czasu pracy w okresie rozliczeniowym,

7. czas badań lekarskich zleconych przez pracodawcę,

8. czas obowiązkowych szkoleń i egzaminów.

3. Pracownikom zatrudnionym w systemie równoważnych norm czasu pracy, rozkład czasu pracy podawany jest do wiadomości w sposób określony przez pracodawcę, najpóźniej na 3 dni przed rozpoczęciem okresu rozliczeniowego.

§44

1. Rozkład czasu pracy pracownika zatrudnionego w systemie równoważnych norm czasu pracy powinien przewidywać dni wolne od pracy w liczbie co najmniej równej liczbie niedziel, świąt i dni wolnych od pracy wynikających z pięciodniowego tygodnia pracy przypadających w okresie rozliczeniowym.

2. Za dzień wolny, o którym mowa w ust. 1, uznaje się dzień od godziny 6.00 do godziny 6.00 następnego dnia, chyba, że pracodawca określił inne godziny rozpoczęcia i zakończenia dnia wolnego.

3. Pracownik, o którym mowa w ust. 1, powinien korzystać co najmniej raz w tygodniu z 24-godzinnego czasu wolnego od pracy, który raz na trzy tygodnie przypada w niedzielę między godziną 6.00 w tym dniu, a godziną 6.00 dnia następnego, chyba że pracodawca określił inne godziny rozpoczęcia i zakończenia czasu wolnego od pracy przypadającego w niedzielę.

§45

Pracownikowi zatrudnionemu w systemie równoważnych norm czasu pracy, po okresie pracy, należy zapewnić okres wypoczynku, w którym pracownik jest wolny od pracy. Okres tego wypoczynku powinien wynosić tyle godzin ile trwała poprzedzająca praca, nie mniej jednak niż 12 godzin.

§46

1. W systemie równoważnych norm czasu pracy okresem rozliczeniowym jest miesiąc kalendarzowy.

2. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, po wyrażeniu na to zgody przez zakładową organizację związkową, a jeżeli taka organizacja nie działa u pracodawcy - po uprzednim zawiadomieniu właściwego inspektora pracy - okres rozliczeniowy może być przedłużony, nie więcej jednak niż do trzech miesięcy.

3. W trybie określonym w ust. 2 okres rozliczeniowy - przy pracach uzależnionych od pory roku lub warunków atmosferycznych - może być przedłużony do sześciu miesięcy.

4. U pracodawcy mogą być stosowane różne okresy rozliczeniowe dla różnych grup pracowników.

§47

1. Wymiar czasu pracy dla okresu rozliczeniowego ustala się mnożąc 8 godzin przez liczbę dni roboczych, z wyłączeniem dni wolnych od pracy wynikających z rozkładu czasu pracy w pięciodniowym tygodniu pracy przypadających w tym okresie, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. Z wymiaru czasu pracy, o którym mowa w ust.1, wyłącza się dzień 25 listopada - Święto Kolejarza.

3. Wymiar czasu pracy, o którym mowa w ust. 1-2, ulega obniżeniu w okresie rozliczeniowym o liczbę godzin usprawiedliwionej nieobecności w pracy przypadającą do przepracowania w okresie tej nieobecności, zgodnie z przyjętym rozkładem czasu pracy.

§48

1. Godziny przepracowane ponad przeciętną, tygodniową normę czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym lub normę dobową, stanowią pracę w godzinach nadliczbowych. Praca w godzinach nadliczbowych jest dopuszczalna w przypadkach określonych w Kodeksie pracy.

2. W razie rozwiązania umowy o pracę przed upływem okresu rozliczeniowego, pracownikowi przysługuje prawo do dodatkowego wynagrodzenia, obliczonego jak za pracę w godzinach nadliczbowych - z zastrzeżeniem ust. 1 - za czas przepracowany od początku okresu rozliczeniowego do dnia rozwiązania umowy o pracę.

3. Za początek każdej doby przyjmuje się godzinę rozpoczęcia pracy zgodnie z rozkładem czasu pracy.

4. Zmianę rozpoczynającą się w jednym dniu kalendarzowym, a kończącą się
   w następnym dniu kalendarzowym, zalicza się do dnia początku tej zmiany.

§49

1. Porę nocną określa pracodawca, z zastrzeżeniem ust. 2.

2. Pracownikom drużyn trakcyjnych i konduktorskich oraz rewizorom pociągów pracę w porze nocnej liczy się zgodnie z przepracowanymi godzinami, nie więcej niż 8 godzin, między godziną 21.00 a godziną 7.00 dnia następnego.

3. Pracę w porze nocnej w systemie równoważnych norm czasu pracy, dopuszcza się najwyżej przez dwie kolejne noce.

4. Postanowienie ust. 3 ma zastosowanie, gdy pracownik przepracował w porze nocnej co najmniej dwie godziny podczas zmiany.

§50

Za pracę w niedzielę, święto oraz dzień wolny od pracy wynikający z pięciodniowego tygodnia pracy, uważa się pracę wykonywaną pomiędzy godziną 6.00 w tym dniu, a godziną 6.00 dnia następnego, chyba, że pracodawca określił inne godziny rozpoczęcia i zakończenia tej pracy.

§51

Pracownikom zatrudnionym w systemie równoważnych norm czasu pracy, podczas zmiany przysługują przerwy w pracy w łącznym wymiarze 30 minut, z tym, że jedna z nich nie może być krótsza niż 15 minut. Przerwy te wlicza się do czasu pracy. Zasady wprowadzania przerw określa pracodawca.